Zabezpieczenie negatywów łódzkich wodociągów
Po ostrożnym zeskanowaniu szklanych płytek każda z nich została opakowana w kopertę z papieru bawełnianego i umieszczona we wzmocnionym zbiorczym pudle z tektury bezkwasowej. Opakowania ze zbiorami trafiły do archiwalnego magazynu, natomiast skany będą udostępniane wszystkim zainteresowanym, najpierw w czytelni Archiwum, a docelowo na portalu gromadzącym kopie materiałów archiwalnych – www. szukajwarchiwach.gov.pl.
Na przekazanych przez ZWIK do Archiwum negatywach można zobaczyć:
- prace przy budowie kanałów, przelewów burzowych regulacji rzek: Jasienia, Karolewki, Łódki i Bałutki,
- budowę stacji oczyszczania ścieków na Lublinku,
- wznoszenie budynku administracyjnego Wydziału Kanalizacji przy ul. Narutowicza 65 oraz działu pomieszczeń gospodarczych i magazynów przy ul. Wierzbowej 52,
- betoniarnię i kopalnię piasku (Polesie Konstantynowskie) – powstałe na potrzeby budowy sieci kanalizacyjnej
- budowę stacji uzdatniania wody na Dąbrowie,
- prace przy wierceniu studni głębinowych,
- Bałuty z charakterystycznymi drewnianymi bieda - domkami.
Ciekawostką są zdjęcia wysadzania przez saperów jednego z mostów na rzece Jasień. Na ponad 50 negatywach utrwalono budowę zbiorników wody pitnej na Stokach (Budy Stokowskie). Wykonano tam duże wykopy, podłogi i ściany z cegieł, a półokrągłe sklepienia, niczym w romańskich kościołach, wsparto na betonowych kolumnach. Inwestycja stokowska była w owym czasie jedną z najważniejszych w kraju. Zdjęcia pokazują narzędzia, maszyny, zbrojenia, materiały budowlane, pracowników administracyjnych oraz zatrudnionych przy fizycznych pracach wodociągowo - kanalizacyjnych. Na fotografiach można zobaczyć zabudowę Łodzi sprzed II wojny światowej. Niektóre elementy miejskiego krajobrazu już nie istnieją, bądź zmieniły się nie do poznania. Utrwalono też wizyty władz państwowych (premier Felicjan Sławoj - Składkowski, minister spraw wewnętrznych Marin Zyndram – Kościałkowski na Stokach, wojewoda łódzki Władysław Jaszczołt), miejskich, wycieczki mieszkańców. Liczne odwiedziny na Stokach świadczyły o randze budowy. Dzięki rejestracji wydarzeń na archiwalnych zdjęciach można m.in. zobaczyć jak ubierała się kadra urzędnicza, kierownictwo łódzkich wodociągów, młode łodzianki w 1935 roku (uczennice Szkoły Powszechnej nr 31 podczas wycieczki do siedziby firmy). W zbiorze są fotografie z inżynierem Stefanem Skrzywanem (1876-1932), który w 1925 roku został naczelnikiem Wydziału Kanalizacji i Wodociągów Miasta Łodzi i do września 1932 roku kierował pracami przy budowie kanałów, oczyszczalni ścieków, regulacji rzek. Zachowały się także negatywy z pogrzebu S. Skrzywana. Wśród fotografii dokumentujących budowę stacji oczyszczania ścieków na Lublinku jest obraz pracowników wydziału kanalizacji wraz z kierownikiem robót Zygmuntem Przedpełskim, byłym saperem, uczestnikiem pierwszej wojny światowej i wojny z polsko - sowieckiej z 1920 roku. Z. Przedpełski przybył do Łodzi w 1924 r. i już został w niej na zawsze. Zmarł podczas okupacji w więzieniu na Radogoszczu w 1941r. Z okresu okupacji niemieckiej (1939-1945) pozostał plany sieci kanalizacyjnej Łodzi z lat 1940-1941 z ówczesnymi nazwami ulic. Negatywy nie są datowane, podany powyżej czas powstania mapy potwierdza nazwa ulicy - Rudolf Hess Strasse (dziś ul. Mickiewicza - Piłsudskiego). Rudolf Hess - zastępca Adolfa Hitlera w NSDAP - w maju 1941 uciekł do Anglii, nazwa zaś została zmieniona. W zbiorze DANE STATYSTYCZNE zgromadzono prezentacje dotyczące zgonów niemowląt w Łodzi w latach 1930-1937 (wg wyznania), urodzeń i zgonów w Łodzi w latach 1932-1936, wpływy z opłat kanalizacyjnych (1937 r.). W zasobie są plany urządzeń kanalizacyjnych i sieci kanałów, które przedstawiają układ i nazwy ulic Łodzi do 1939 roku.
Autor: oprac. Miłosz Wika (ZWiK), Piotr Strembski (APŁ)
Zabezpieczenie negatywów łódzkich wodociągów
Pracownicy Archiwum Państwowego w Łodzi zdigitalizowali 498 szklanych negatywów przekazanych do Archiwum przez Zakład Wodociągów i Kanalizacji sp. z o.o. w Łodzi. Negatywy uzupełniły zespół archiwalny „Przedsiębiorstwo Kanalizacja i Wodociągi w Łodzi z lat 1917-1945”. Zawiera on projekty sieci wodociągowo-kanalizacyjnej, które powstały już w latach 1907-1909 autorstwa angielskiego inżyniera Williama Heerleina Lindleya oraz dokumenty związane z jej budową od 1924 r. Są to materiały administracyjne, finansowe, techniczne, również kartoteka robotników sezonowych z lat 1934-1937.
Po ostrożnym zeskanowaniu szklanych płytek każda z nich została opakowana w kopertę z papieru bawełnianego i umieszczona we wzmocnionym zbiorczym pudle z tektury bezkwasowej. Opakowania ze zbiorami trafiły do archiwalnego magazynu, natomiast skany będą udostępniane wszystkim zainteresowanym, najpierw w czytelni Archiwum, a docelowo na portalu gromadzącym kopie materiałów archiwalnych – www. szukajwarchiwach.gov.pl.
Na przekazanych przez ZWIK do Archiwum negatywach można zobaczyć:
- prace przy budowie kanałów, przelewów burzowych regulacji rzek: Jasienia, Karolewki, Łódki i Bałutki,
- budowę stacji oczyszczania ścieków na Lublinku,
- wznoszenie budynku administracyjnego Wydziału Kanalizacji przy ul. Narutowicza 65 oraz działu pomieszczeń gospodarczych i magazynów przy ul. Wierzbowej 52,
- betoniarnię i kopalnię piasku (Polesie Konstantynowskie) – powstałe na potrzeby budowy sieci kanalizacyjnej
- budowę stacji uzdatniania wody na Dąbrowie,
- prace przy wierceniu studni głębinowych,
- Bałuty z charakterystycznymi drewnianymi bieda - domkami.
Ciekawostką są zdjęcia wysadzania przez saperów jednego z mostów na rzece Jasień. Na ponad 50 negatywach utrwalono budowę zbiorników wody pitnej na Stokach (Budy Stokowskie). Wykonano tam duże wykopy, podłogi i ściany z cegieł, a półokrągłe sklepienia, niczym w romańskich kościołach, wsparto na betonowych kolumnach. Inwestycja stokowska była w owym czasie jedną z najważniejszych w kraju. Zdjęcia pokazują narzędzia, maszyny, zbrojenia, materiały budowlane, pracowników administracyjnych oraz zatrudnionych przy fizycznych pracach wodociągowo - kanalizacyjnych. Na fotografiach można zobaczyć zabudowę Łodzi sprzed II wojny światowej. Niektóre elementy miejskiego krajobrazu już nie istnieją, bądź zmieniły się nie do poznania. Utrwalono też wizyty władz państwowych (premier Felicjan Sławoj - Składkowski, minister spraw wewnętrznych Marin Zyndram – Kościałkowski na Stokach, wojewoda łódzki Władysław Jaszczołt), miejskich, wycieczki mieszkańców. Liczne odwiedziny na Stokach świadczyły o randze budowy. Dzięki rejestracji wydarzeń na archiwalnych zdjęciach można m.in. zobaczyć jak ubierała się kadra urzędnicza, kierownictwo łódzkich wodociągów, młode łodzianki w 1935 roku (uczennice Szkoły Powszechnej nr 31 podczas wycieczki do siedziby firmy). W zbiorze są fotografie z inżynierem Stefanem Skrzywanem (1876-1932), który w 1925 roku został naczelnikiem Wydziału Kanalizacji i Wodociągów Miasta Łodzi i do września 1932 roku kierował pracami przy budowie kanałów, oczyszczalni ścieków, regulacji rzek. Zachowały się także negatywy z pogrzebu S. Skrzywana. Wśród fotografii dokumentujących budowę stacji oczyszczania ścieków na Lublinku jest obraz pracowników wydziału kanalizacji wraz z kierownikiem robót Zygmuntem Przedpełskim, byłym saperem, uczestnikiem pierwszej wojny światowej i wojny z polsko - sowieckiej z 1920 roku. Z. Przedpełski przybył do Łodzi w 1924 r. i już został w niej na zawsze. Zmarł podczas okupacji w więzieniu na Radogoszczu w 1941r. Z okresu okupacji niemieckiej (1939-1945) pozostał plany sieci kanalizacyjnej Łodzi z lat 1940-1941 z ówczesnymi nazwami ulic. Negatywy nie są datowane, podany powyżej czas powstania mapy potwierdza nazwa ulicy - Rudolf Hess Strasse (dziś ul. Mickiewicza - Piłsudskiego). Rudolf Hess - zastępca Adolfa Hitlera w NSDAP - w maju 1941 uciekł do Anglii, nazwa zaś została zmieniona. W zbiorze DANE STATYSTYCZNE zgromadzono prezentacje dotyczące zgonów niemowląt w Łodzi w latach 1930-1937 (wg wyznania), urodzeń i zgonów w Łodzi w latach 1932-1936, wpływy z opłat kanalizacyjnych (1937 r.). W zasobie są plany urządzeń kanalizacyjnych i sieci kanałów, które przedstawiają układ i nazwy ulic Łodzi do 1939 roku.
