Plakaty propagandowe z lat 1945-1989

  • Drukuj zawartość bieżącej strony
  • Zapisz tekst bieżącej strony do PDF
10 maja 2007

Materiały ulotne (afisze, plakaty, ulotki), w praktyce archiwalnej zwane również drukami ulotnymi lub drukami efemerycznymi, towarzyszą nam w życiu codziennym na każdym kroku.
Afisz z założenia pełni funkcję informacyjną, w związku z tym charakteryzuje się oszczędnością ornamentyki. Dominującą rolę w plakacie pełni kompozycja plastyczna, informacja tekstowa jest zazwyczaj mniej precyzyjna i uzupełnia obraz. W przypadku ulotki, która łączy w sobie elementy plakatu i afisza, podstawowym wyróżnikiem jest mały format oraz indywidualny odbiorca.
Poniżej prezentujemy kilkadziesiąt druków ulotnych wybranych z ponad pięciuset przechowywanych w dwóch opracowanych zespołach akt łódzkich instancji wojewódzkich PZPR - Komitetu Łódzkiego PZPR oraz Komitetu Wojewódzkiego PZPR w Łodzi. Są przykładem "sztuki zaangażowanej" sterowanej przez rządy totalitarne. Przy ich pomocy komentowano wydarzenia z bieżącej polityki krajowej i międzynarodowej oraz życia społeczno-gospodarczego.
Niektóre plakaty mogą dziś bawić odbiorcę - karykatury wyśmiewające kapitalizm amerykański z lat 50-tych, czy nachalna propaganda sukcesu z lat 70-tych XX w. - lecz nawet z perspektywy lat uderza agresywny ton części z nich.

ZA ŻELAZNĄ KURTYNĄ

Propagandziści Polski Ludowej zniechęcali odizolowane żelazną kurtyną społeczeństwo do krajów Zachodu. Ostrzegali przed amerykańską dominacją w Europie, kapitalizmem, Paktem Północnoatlantyckim, czy "wrogą propagandą" Radia Wolna Europa.
Jednocześnie wysławiany był socjalizm i jego twórcy: Karol Marks, Fryderyk Engels, Włodzimierz Lenin, Józef Stalin, w Polsce Bolesław Bierut. Bohaterowie z ludu, jak pierwsza kosmonautka Walentyna Tierieszkowa, mieli swym przykładem oddziaływać na wychowywaną w duchu socjalistycznym młodzież.  

WYDARZENIA POLITYCZNE

W polityce wewnętrznej komunistyczna propaganda koncentrowała się na kolejnych wyborach do Sejmu i Rad Narodowych, propagowaniu zapisów konstytucji z 1952 r., informowaniu o kolejnych zjazdach PZPR. Corocznie uroczyście obchodzono pierwszomajowe Święto Pracy i rocznice zakończenia II wojny światowej. Plakaty wykorzystywano w walce politycznej z kościołem katolickim i Solidarnością. Zapowiadając: "nigdy nie przebaczymy", władze dezawuowały pojednawczy gest biskupów polskich wobec Niemiec.  

SPOŁECZEŃSTWO I GOSPODARKA

Znaczną grupę stanowią druki ulotne, które spełniały funkcje agitacyjne w sferze społecznej i gospodarczej.
Plakaty sugerowały podstawowe znaczenie centralnego planowania i statystyk w zakładach przemysłowych oraz produkcji rolnej.
Jednocześnie propaganda komunistyczna piętnowała zamożnych rolników, zrównując ich z grupami marginesu społecznego.
Poprzez druk plakatów walczono też z patologiami administracji i systemu produkcji.  

 

Autor: Łukasz Jaworski, Piotr Strembski

Galeria

  • Powiększ zdjęcie Komitet Łódzki Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej, sygn. 13659

    Komitet Łódzki Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej, sygn. 13659

  • Powiększ zdjęcie Komitet Łódzki Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej, sygn. 13656

    Komitet Łódzki Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej, sygn. 13656

  • Powiększ zdjęcie Komitet Łódzki Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej, sygn. 13650

    Komitet Łódzki Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej, sygn. 13650

  • Powiększ zdjęcie Komitet Łódzki Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej, sygn. 13653

    Komitet Łódzki Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej, sygn. 13653

  • Powiększ zdjęcie Komitet Łódzki Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej, sygn. 13643

    Komitet Łódzki Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej, sygn. 13643

  • Powiększ zdjęcie Komitet Łódzki Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej, sygn. 13661

    Komitet Łódzki Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej, sygn. 13661

  • Powiększ zdjęcie Komitet Łódzki Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej, sygn. 13670

    Komitet Łódzki Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej, sygn. 13670

  • Powiększ zdjęcie Komitet Łódzki Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej, sygn. 13206

    Komitet Łódzki Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej, sygn. 13206

  • Powiększ zdjęcie Komitet Łódzki Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej, sygn. 13208

    Komitet Łódzki Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej, sygn. 13208

  • Powiększ zdjęcie Komitet Łódzki Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej, sygn. 13212

    Komitet Łódzki Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej, sygn. 13212

  • Powiększ zdjęcie Komitet Łódzki Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej, sygn. 13217

    Komitet Łódzki Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej, sygn. 13217

  • Powiększ zdjęcie Komitet Łódzki Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej, sygn. 13225

    Komitet Łódzki Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej, sygn. 13225

  • Powiększ zdjęcie Komitet Łódzki Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej, sygn. 13236

    Komitet Łódzki Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej, sygn. 13236

  • Powiększ zdjęcie Komitet Łódzki Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej, sygn. 13610

    Komitet Łódzki Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej, sygn. 13610

  • Powiększ zdjęcie Komitet Łódzki Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej, sygn. 13233

    Komitet Łódzki Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej, sygn. 13233

  • Powiększ zdjęcie Komitet Łódzki Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej, sygn. 13308

    Komitet Łódzki Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej, sygn. 13308

  • Powiększ zdjęcie Komitet Łódzki Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej, sygn. 13246

    Komitet Łódzki Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej, sygn. 13246

  • Powiększ zdjęcie Komitet Łódzki Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej, sygn. 13279

    Komitet Łódzki Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej, sygn. 13279

  • Powiększ zdjęcie Komitet Łódzki Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej, sygn. 13619

    Komitet Łódzki Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej, sygn. 13619

  • Powiększ zdjęcie Komitet Łódzki Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej, sygn. 13627

    Komitet Łódzki Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej, sygn. 13627

  • Powiększ zdjęcie Komitet Łódzki Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej, sygn. 13621

    Komitet Łódzki Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej, sygn. 13621

  • Powiększ zdjęcie Komitet Łódzki Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej, sygn. 13622

    Komitet Łódzki Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej, sygn. 13622

  • Powiększ zdjęcie Komitet Łódzki Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej, sygn. 13329

    Komitet Łódzki Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej, sygn. 13329

  • Powiększ zdjęcie Komitet Łódzki Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej, sygn. 13405

    Komitet Łódzki Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej, sygn. 13405

  • Powiększ zdjęcie Komitet Łódzki Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej, sygn. 13420

    Komitet Łódzki Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej, sygn. 13420

  • Powiększ zdjęcie Komitet Łódzki Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej, sygn. 13487

    Komitet Łódzki Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej, sygn. 13487

Rozwiń Metryka

Podmiot udostępniający informację:
Data utworzenia:2007-05-10
Data publikacji:2007-05-10
Osoba sporządzająca dokument:Łukasz Jaworski, Piotr Strembski
Osoba wprowadzająca dokument:Wojciech Kowaluk
Liczba odwiedzin:2821