Starodruki w zbiorach biblioteki Archiwum Państwowego w Łodzi

  • Drukuj zawartość bieżącej strony
  • Zapisz tekst bieżącej strony do PDF
11 lutego 2011

Mianem starych druków określa się wydawnictwa publikowane od momentu wynalezienia druku tj. około 1450 roku do grudnia 1800 roku włącznie. Data ta obowiązywała na całym świecie. W Polsce datę taką ustalił wybitny kolekcjoner i bibliograf Karol Estreicher.

W I połowie XV wieku niemiecki złotnik i szlifierz Jan Gutenberg z Moguncji, "wymyślił sztukę drukarską, przez co nie rylcem, trzciną czy piórem, lecz z pomocą liter wykonanych ze spiżu robi się książki i to szybko, gustownie i pięknie" - jak opisywał w 1471 roku ten wynalazek profesor paryskiej Sorbony Wilhelm Fichet.

Wynalazek Gutenberga został rozpowszechniony w całej Europie. Zaczęto zakładać drukarnie, zwłaszcza w miastach będących ośrodkami uniwersyteckimi czy siedzibami duchownych.

Spośród starych druków wyodrębnia się inkunabuły - czyli pierwsze druki powstałe do roku 1500 (w niektórych krajach granica ta przesuwa się do 1530 roku). Szczególną wartość posiadają stare druki zaopatrzone w dedykację, marginalia, odręczne notatki - przez co posiadają własną historię - stanowią one unikaty i noszą miano cymeliów.

Cechą charakteryzującą starodruki jest ręczne wytwarzanie ich podstawowych składników: papieru, ilustracji i oprawy.

W skład księgozbioru Biblioteki Archiwum Państwowego w Łodzi wchodzą: druki zwarte ogólne, zbiór dotyczący Łodzi i regionu "Łodziana", zbiór Tadeusza Regera, zbiór czasopism regionalnych i ogólnych oraz zbiór starodruków.

Trudno jest ustalić drogę jaką starodruki przebyły i w jaki sposób się znalazły w zbiorach bibliotecznych ponieważ w dostępnych pomocach ewidencyjnych brak jest na ten temat wzmianek. Znaczną część starodruków stanowią dary od osób prywatnych, stowarzyszeń czy organizacji. Natomiast inna część starych druków trafiła do Archiwum wraz z dokumentacją archiwalną. Źródłem informacji w większości przypadków są noty proweniencyjne (pieczątki, podpisy), które znajdują się na kartach starodruków i pozwalają tym samym ustalić poprzedniego właściciela czy właścicieli.

Autor: Anna Miller

Galeria

  • Powiększ zdjęcie Biblia Jana Leopolity

    Biblia Jana Leopolity

  • Powiększ zdjęcie Biblia Jana Leopolity  Bibja to jest. Xięgi Stharego y Nowego Zakony, na polski język z pilnośćią według Łáćińskiey Bibliey od Kośćiołá Krześćiáńskiego powssechnego przyjęthey, nowo wyłożona.

    Biblia Jana Leopolity Bibja to jest. Xięgi Stharego y Nowego Zakony, na polski język z pilnośćią według Łáćińskiey Bibliey od Kośćiołá Krześćiáńskiego powssechnego przyjęthey, nowo wyłożona.

  • Powiększ zdjęcie Biblia Jana Leopolity  LEOPOLITA Jan ( Kasprowicz, Nicz, Nicius ) Jan Młodszy, (ok. 1523-1572, profesor teologii Akademii Krakowskiej, kaznodzieja, wydawca i korektor pierwszego katolickiego przekładu Biblii (tzw. Biblii Leopolity lub Szarffenbergowskiej)

    Biblia Jana Leopolity LEOPOLITA Jan ( Kasprowicz, Nicz, Nicius ) Jan Młodszy, (ok. 1523-1572, profesor teologii Akademii Krakowskiej, kaznodzieja, wydawca i korektor pierwszego katolickiego przekładu Biblii (tzw. Biblii Leopolity lub Szarffenbergowskiej)

  • Powiększ zdjęcie Biblia Jana Leopolity  Wydrukowana w 1561 roku, w krakowskiej drukarni Szarffenbergów

    Biblia Jana Leopolity Wydrukowana w 1561 roku, w krakowskiej drukarni Szarffenbergów

  • Powiększ zdjęcie Biblia Jana Leopolity  Brak pierwszej strony. Liczne uszkodzenia, przedarte karty. Zawiera wiele drzeworytów.

    Biblia Jana Leopolity Brak pierwszej strony. Liczne uszkodzenia, przedarte karty. Zawiera wiele drzeworytów.

  • Powiększ zdjęcie Biblia Jana Leopolity  Proweniencja: Bibljoteka Szkoły Handlowej Kupiectwa Łódzkiego

    Biblia Jana Leopolity Proweniencja: Bibljoteka Szkoły Handlowej Kupiectwa Łódzkiego

  • Powiększ zdjęcie Biblia Jana Leopolity  Sygn. 34/starodruki

    Biblia Jana Leopolity Sygn. 34/starodruki

  • Powiększ zdjęcie Swiat po Częsci przeyrzany  Do druku podany w Krakowie, w Drukarni Franćiszka Cezarego J. K. M. y J. M. X. Biskupa Krakowskiego Xiąźecia Siewierskiego typografa. Roku Pańskiego 1697. w 4ce, arkuszy. Autor w dedykacyi wymieniony. Dedykowane Augustowi II wi

    Swiat po Częsci przeyrzany Do druku podany w Krakowie, w Drukarni Franćiszka Cezarego J. K. M. y J. M. X. Biskupa Krakowskiego Xiąźecia Siewierskiego typografa. Roku Pańskiego 1697. w 4ce, arkuszy. Autor w dedykacyi wymieniony. Dedykowane Augustowi II wi

  • Powiększ zdjęcie Swiat po Częsci przeyrzany  BRATKOWSKI Daniel - Podczaszy Wendeński, działacz społeczny i poeta, zm. 1702 r.

    Swiat po Częsci przeyrzany BRATKOWSKI Daniel - Podczaszy Wendeński, działacz społeczny i poeta, zm. 1702 r.

  • Powiększ zdjęcie Swiat po Częsci przeyrzany  Treścią dzieła są fraszki dotyczące stosunków domowych. Proweniencja : Eliaż Łoziński, z księgozbioru W. R. ( A?) Przy(?)ławskich. Oprawa: sklejone, papierowe karty, zapisane po łacinie; grzbiet z płótna. Sygn. 186/starodruki

    Swiat po Częsci przeyrzany Treścią dzieła są fraszki dotyczące stosunków domowych. Proweniencja : Eliaż Łoziński, z księgozbioru W. R. ( A?) Przy(?)ławskich. Oprawa: sklejone, papierowe karty, zapisane po łacinie; grzbiet z płótna. Sygn. 186/starodruki

  • Powiększ zdjęcie Skarb wielki województwa sieradzkiego

    Skarb wielki województwa sieradzkiego

  • Powiększ zdjęcie Skarb wielki województwa sieradzkiego  ZAGAJOWSKI Ambroży

    Skarb wielki województwa sieradzkiego ZAGAJOWSKI Ambroży

  • Powiększ zdjęcie Skarb wielki województwa sieradzkiego  Drukarnia u Wdowy y Dziecicow, Franciszka Cezarego, I. K. M. y J. O. X. I. M. Biskupa Krakowskiego, Xcia Siewierskiego Ordynar: Typografa, Roku Pańskiego 1724.

    Skarb wielki województwa sieradzkiego Drukarnia u Wdowy y Dziecicow, Franciszka Cezarego, I. K. M. y J. O. X. I. M. Biskupa Krakowskiego, Xcia Siewierskiego Ordynar: Typografa, Roku Pańskiego 1724.

  • Powiększ zdjęcie Skarb wielki województwa sieradzkiego  Oprawa: skóra oklejona papierem

    Skarb wielki województwa sieradzkiego Oprawa: skóra oklejona papierem

  • Powiększ zdjęcie Skarb wielki województwa sieradzkiego  Proweniencja: Heleny Mączynski Dziedziczki Goslubia Ostrowia Czemierzyna; ze zbiorów Wincentego Jędrkiewicza ; z Biblioteki Leopoldów w Rzepiszewie; Archiwum Miejskie w Łodzi. Sygn. 7/starodruki

    Skarb wielki województwa sieradzkiego Proweniencja: Heleny Mączynski Dziedziczki Goslubia Ostrowia Czemierzyna; ze zbiorów Wincentego Jędrkiewicza ; z Biblioteki Leopoldów w Rzepiszewie; Archiwum Miejskie w Łodzi. Sygn. 7/starodruki

  • Powiększ zdjęcie Rozmowy Artaxessa y Ewandra

    Rozmowy Artaxessa y Ewandra

  • Powiększ zdjęcie Rozmowy Artaxessa y Ewandra  LUBOMIRSKI Stanisław Herakliusz (ok. 1642-1702), hrabia Szreniawa , pseudonim i kryptonim Stanisslaus Lysimachus Eques Polonus, mirobulius Tassalinus, S. L, S. L. M. K., marsz. W. kor., pisarz polityczny, poeta, prozaik, drama

    Rozmowy Artaxessa y Ewandra LUBOMIRSKI Stanisław Herakliusz (ok. 1642-1702), hrabia Szreniawa , pseudonim i kryptonim Stanisslaus Lysimachus Eques Polonus, mirobulius Tassalinus, S. L, S. L. M. K., marsz. W. kor., pisarz polityczny, poeta, prozaik, drama

  • Powiększ zdjęcie Rozmowy Artaxessa y Ewandra  Proweniencja: Alexander Skarbek Kiełczewski, I. Wolanowski, Biblioteka Szkoły Kupiectwa Łódzkiego. Oprawa: skóra. Sygn.162/starodruki

    Rozmowy Artaxessa y Ewandra Proweniencja: Alexander Skarbek Kiełczewski, I. Wolanowski, Biblioteka Szkoły Kupiectwa Łódzkiego. Oprawa: skóra. Sygn.162/starodruki

  • Powiększ zdjęcie Porządek sądów y spraw mieyskich prawa maydeburskiego w Koronie Polskiey  w Krakowie drukowany Roku Pańskiego 1616. Teraz znowu z pozwoleniem Starszych przedrukowany w Przemyślu, w Drukarni J. K. M. Kollegium Societatis JESU, Roku Pańskiego 1760.

    Porządek sądów y spraw mieyskich prawa maydeburskiego w Koronie Polskiey w Krakowie drukowany Roku Pańskiego 1616. Teraz znowu z pozwoleniem Starszych przedrukowany w Przemyślu, w Drukarni J. K. M. Kollegium Societatis JESU, Roku Pańskiego 1760.

  • Powiększ zdjęcie Porządek sądów y spraw mieyskich prawa maydeburskiego w Koronie Polskiey  GROICKI Bartłomiej ( ok. 1536-1605), prawnik, podwójci i pisarz sądu wyższego na zamku krakowskim, autor dziel prawniczych w języku polskim, popularyzujących znajomość prawa miejski

    Porządek sądów y spraw mieyskich prawa maydeburskiego w Koronie Polskiey GROICKI Bartłomiej ( ok. 1536-1605), prawnik, podwójci i pisarz sądu wyższego na zamku krakowskim, autor dziel prawniczych w języku polskim, popularyzujących znajomość prawa miejski

  • Powiększ zdjęcie Porządek sądów y spraw mieyskich prawa maydeburskiego w Koronie Polskiey  Na stronie tytułowej ozdobnik w postaci tarczy z monogramem IHS. Na odwrocie strony tytułowej herb a pod nim dwuwiersz Sarbiewskiego. Oprawa: tektura.

    Porządek sądów y spraw mieyskich prawa maydeburskiego w Koronie Polskiey Na stronie tytułowej ozdobnik w postaci tarczy z monogramem IHS. Na odwrocie strony tytułowej herb a pod nim dwuwiersz Sarbiewskiego. Oprawa: tektura.

  • Powiększ zdjęcie Porządek sądów y spraw mieyskich prawa maydeburskiego w Koronie Polskiey  Proweniencja: Miejska Biblioteka Publiczna w Łodzi. Sygn. 6/starodruki

    Porządek sądów y spraw mieyskich prawa maydeburskiego w Koronie Polskiey Proweniencja: Miejska Biblioteka Publiczna w Łodzi. Sygn. 6/starodruki

  • Powiększ zdjęcie Nauka o krasomowstwie  z ksiąg M. T. Cicerona

    Nauka o krasomowstwie z ksiąg M. T. Cicerona

  • Powiększ zdjęcie Nauka o krasomowstwie  BOREYKO Józef tłum. (1729-1762), jezuita, profesor wymowy.

    Nauka o krasomowstwie BOREYKO Józef tłum. (1729-1762), jezuita, profesor wymowy.

  • Powiększ zdjęcie Nauka o krasomowstwie  Na odwrocie strony tytułowej Ogińskich - brama (Oginiec, korona zamknięta, na dole Order orła Białego).

    Nauka o krasomowstwie Na odwrocie strony tytułowej Ogińskich - brama (Oginiec, korona zamknięta, na dole Order orła Białego).

  • Powiększ zdjęcie Nauka o krasomowstwie  Oprawa: papier na skórze, na skórzanym grzbiecie motywy roślinne. Sygn. 251/starodruki

    Nauka o krasomowstwie Oprawa: papier na skórze, na skórzanym grzbiecie motywy roślinne. Sygn. 251/starodruki

  • Powiększ zdjęcie Zabawki wierszem i prozą  Tom I. Edycja czwarta pomnożona w Warszawie 1785 w Drukarni J. K. Mci i Rzplitey uprzywil. Gröllowskiey. Do Jasnie Oświeconego Xcia Jmci Adama Czartoryskiego generała ziem podolskich.

    Zabawki wierszem i prozą Tom I. Edycja czwarta pomnożona w Warszawie 1785 w Drukarni J. K. Mci i Rzplitey uprzywil. Gröllowskiey. Do Jasnie Oświeconego Xcia Jmci Adama Czartoryskiego generała ziem podolskich.

  • Powiększ zdjęcie Zabawki wierszem i prozą  Treść: sielanki , przykład uczynności, różne wiersze, przykład religii, sumienie; regestr.

    Zabawki wierszem i prozą Treść: sielanki , przykład uczynności, różne wiersze, przykład religii, sumienie; regestr.

  • Powiększ zdjęcie Zabawki wierszem i prozą  Tom II. W Warszawie 1785 w Drukarni J. K. Mci i Rzplitey Uprzywil. Gröllowskiey.

    Zabawki wierszem i prozą Tom II. W Warszawie 1785 w Drukarni J. K. Mci i Rzplitey Uprzywil. Gröllowskiey.

  • Powiększ zdjęcie Zabawki wierszem i prozą

    Zabawki wierszem i prozą

  • Powiększ zdjęcie Zabawki wierszem i prozą  Tom III. W Warszawie 1783 w Drukarni J. K. Mci i Rzplitey uprzywileiowaney Grölloowskiey.

    Zabawki wierszem i prozą Tom III. W Warszawie 1783 w Drukarni J. K. Mci i Rzplitey uprzywileiowaney Grölloowskiey.

  • Powiększ zdjęcie Zabawki wierszem i prozą  Treść: Ogrody poema przez l Abbé Deljelle napifane, z Francuzkiego przetłumaczone Roku 1793; Dedykacja, Do czytelnika, Pieśni : pierwsza, druga, trzecia ,czwarta; Przydatek do ogrodow; regestr.

    Zabawki wierszem i prozą Treść: Ogrody poema przez l Abbé Deljelle napifane, z Francuzkiego przetłumaczone Roku 1793; Dedykacja, Do czytelnika, Pieśni : pierwsza, druga, trzecia ,czwarta; Przydatek do ogrodow; regestr.

  • Powiększ zdjęcie Zabawki wierszem i prozą  Tom IV. W Warszawie 1783 w Drukarni J. K. Mci i Rzplitey uprzywileiowaney Gröllowskiey.

    Zabawki wierszem i prozą Tom IV. W Warszawie 1783 w Drukarni J. K. Mci i Rzplitey uprzywileiowaney Gröllowskiey.

  • Powiększ zdjęcie Zabawki wierszem i prozą

    Zabawki wierszem i prozą

  • Powiększ zdjęcie Zabawki wierszem i prozą  Sygn. 260/starodruki

    Zabawki wierszem i prozą Sygn. 260/starodruki

  • Powiększ zdjęcie Dykcyonarz roślinny

    Dykcyonarz roślinny

  • Powiększ zdjęcie Dykcyonarz roślinny  KLUK Krzysztof, przyrodnik polski (1739-1796). Pracował jako proboszcz w Ciechanowcu na Podlasiu.

    Dykcyonarz roślinny KLUK Krzysztof, przyrodnik polski (1739-1796). Pracował jako proboszcz w Ciechanowcu na Podlasiu.

  • Powiększ zdjęcie Dykcyonarz roślinny  Tomy I-III współoprawne

    Dykcyonarz roślinny Tomy I-III współoprawne

  • Powiększ zdjęcie Dykcyonarz roślinny

    Dykcyonarz roślinny

  • Powiększ zdjęcie Dykcyonarz roślinny  Oprawa: papier oklejony na skórze, na skórzanym grzbiecie nazwisko autora, tytuł oraz motyw roślinny

    Dykcyonarz roślinny Oprawa: papier oklejony na skórze, na skórzanym grzbiecie nazwisko autora, tytuł oraz motyw roślinny

  • Powiększ zdjęcie Dykcyonarz roślinny  Proweniencja: ze zbioru botanicz. Dra B. M. Szancera, Bibljoteka Szkoły Handlowej Kupiectwa Łódzkiego

    Dykcyonarz roślinny Proweniencja: ze zbioru botanicz. Dra B. M. Szancera, Bibljoteka Szkoły Handlowej Kupiectwa Łódzkiego

  • Powiększ zdjęcie Dykcyonarz roślinny  Sygn. 165/starodruki

    Dykcyonarz roślinny Sygn. 165/starodruki

  • Powiększ zdjęcie Kalendarz obywatelski

    Kalendarz obywatelski

  • Powiększ zdjęcie Kalendarz obywatelski  KRASICKI Ignacy Błażej herbu Rogala (ur. 1735, zm. 1801), kryptonim literacki X. B. W. Xiąże - Biskup - Warmiński, poeta, prozaik, komediopisarz, encyklopedysta, tłumacz, biskup warmiński i arcybiskup gnieźnieński

    Kalendarz obywatelski KRASICKI Ignacy Błażej herbu Rogala (ur. 1735, zm. 1801), kryptonim literacki X. B. W. Xiąże - Biskup - Warmiński, poeta, prozaik, komediopisarz, encyklopedysta, tłumacz, biskup warmiński i arcybiskup gnieźnieński

  • Powiększ zdjęcie Kalendarz obywatelski  Proweniencja: Biblioteka Szkoły Handlowej Kupiectwa Łódzkiego, 64 s. Sygn. 288/starodruki

    Kalendarz obywatelski Proweniencja: Biblioteka Szkoły Handlowej Kupiectwa Łódzkiego, 64 s. Sygn. 288/starodruki

Rozwiń Metryka

Podmiot udostępniający informację:
Data utworzenia:2011-02-11
Data publikacji:2011-02-11
Osoba sporządzająca dokument:Anna Miller
Osoba wprowadzająca dokument:Wojciech Kowaluk
Liczba odwiedzin:3067